نظریه چامسکی و گفتاردرمانی

آموزش جمله به کمک نظریه چامسکی به کودکان دارای اختلالات زبانی:

در اینجا شرح مختصری در مورد آنچه که دانش زبانشناسی به حقیر در حیطه ی آموزش جمله سازی به کودکان دارای اختالات زبانی کمک نموده است می پردازم. آنچه در ادامه می آید تجربه ی شخصی خودم در طی کار کردن با این کودکان بوده لذا استناد به منبع خاصی نخواهم کرد.

در شروع کار بایستی کودک فعل یا عمل (action) موردنظر ما را درک کرده، بفهمد و بتواند واژه ی آنرا تلفظ کند. حال جمله ی "پسر سیب می خورد" را در نظر بگیرید که در یک تصویری که به کودک نشان داده می شود در حال رخ دادن است. در شروع کار ما بایستی عامل (agent) یا کننده ی کار را برجسته کنیم: این کیه؟ در پاسخ از جواب متناقض استفاده می کنیم تا کودک "کیه" را درک کند. مثلا اگر عامل پسری هست که در حال خوردن است از وی سوال می کنیم: این دختره؟ بعد جواب می دهیم: نه پسره. در گام بعدی سوال دوم را مطرح می کنیم که در رابطه با خود عمل است می پرسیم پسر: چکار می کنه؟ مثلا اگر می خوره می گوییم: بازی می کنه؟ و جواب می دهیم: نه می خورد و می خواهیم که کودک هم با ما و بعد به تنهایی تکرار کند. در گام بعدی که مربوط به پذیرنده ی عمل یا کنش پذیر (patient) است سوال می پرسیم: چی می خورد؟ اگر سیب می خوره می گوییم آب می خورد؟!! (همراه با حالت تعجب و سوالی). بعدش جواب می دهیم: نه سیب می خورد. و در نهایت جمله را سر هم می کنیم: "پسر سیب می خورد". با این فرض که کودک نقشهای تتا که حاوی معنا هستند را درک کرده و ژرف ساخت " کیه + چی + چکار می کنه " را ذهنی کرده باشد و در سطح ذهنی به ادراکش نایل آمده باشد که در روساخت بتواند زنجیره ی "عامل + کنش پذیر+عمل" را درسیستم زبانی اش برای هر زنجیره ی مشابه فعل خوردن به کار ببندد. همین روش کار کردن می تواند طریقی باشد که ما با تشکیل ژرف ساختها در ذهن کودک طی یک پروسه در دراز مدت بتوانیم جمله بندی یک کودک دارای اختلال زبانی را غنی تر کنیم نه بدین معنا که زایایی داشته باشد چون زایایی نحو خودجوش است و شاید مقوله ای باشد که با آموزش زیاد جور درنیاید.